Körfez ülkeleri ne yapacak? Savaş sonrası üç mümkün senaryo

ABD ve İsrail’in ağır hava operasyonları bile İran’ın bölgedeki gücünü ve Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını büsbütün kıramadı. Ortadoğu’da silahlar şimdilik sussa da yeni jeopolitik denklemde atılım sırası artık Körfez başşehirlerinde.

Dünyanın en saygın niyet kuruluşlarından Carnegie Enstitüsü, savaş sonrası Ortadoğu için üç senaryo çizdi.

“UMUT VERİCİ İŞBİRLİĞİ”

Bu senaryolardan birincisi “Umut Verici Bir İşbirliği.” Buna nazaran Körfez ülkeleri, savunma endüstrilerini birleştiriyor. Tahlile nazaran ; Bahreyn’den Katar’a kadar tüm Körfez İşbirliği Kurulu üyelerinin İran füzelerine amaç olması, “entegre bir hava savunma sistemi”ni zarurî kılıyor.

Sadece silah almak değil, üretmek de gündemde. Rapora nazaran Ukrayna ile dronsavar teknolojisi üzerine yapılacak iş birliği ve bölgede üretilecek füze savunma sistemleri, ABD’ye olan savunma bağımlılığını azaltabilir. Ekonomik tarafta ise Hürmüz boğazı, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin imalini üstleneceği boru çizgileri ile bypass edilebilir. Tüm bölgeyi birbirine bağlayacak “Körfez Demiryolu” projesinde yol alınması da körfezi farklı bir rotaya sokabilir.

“KIRILGAN STATÜKO”

İkinci ve en mümkün görülen senaryo ise “Kırılgan Statüko.” Yani savaşın getirdiği zarurî işbirliğinin, tekrar barış sağlandığında yerini eski çekişmelere bırakması. Carnegie analistlerine nazaran, hudut uyuşmazlıkları ve ekonomik rekabet, ortak para ünitesi yahut ortak ordu üzere büyük amaçların önünde pürüz teşkil ediyor. Bu senaryoda Körfez ülkeleri faturayı kime kesecekleri konusunda da birbirinden ayrışıyor. Birleşik Arap Emirlikleri, ABD ve İsrail ile bağlarını güçlendirirken; Umman ve Suudi Arabistan, Washington’ın savaşı başlatma biçimine daha kuşkucu yaklaşıyor.

“YENİ KÖRFEZ ÇATLAĞI”

Üçüncü, yani “Korkulan Senaryo” ise “Yeni Bir Körfez Çatlağı.” Bu olasılığa nazaran Riyad ve Abu Dabi ortasındaki ekonomik vizyon savaşı, jeopolitik bir kopuşa dönüşebilir. Uzmanlar Birleşik Arap Emirlikleri’nin İsrail ile derinleşen güvenlik ittifakının, Suudi Arabistan’ı Tahran ile yeni bir istikrar kurmaya zorlayabileceği görüşünde. Carnigie Enstitüsü’ne nazaran Birleşik Arap Emirlikleri’nin İsrail eksenindeki tek başına hareket eden sert dış siyaseti, onu bölge komşularının gözünde “Katar benzeri”, izole edilmiş bir güç haline getirebilir.

Carnegie tahliline nazaran körfez ülkeleri ortak duruş sergiledikleri takdirde bölgesel bir güç odağına dönüşme potansiyeline sahip.. Uzmanlar, aksi takdirde Körfez’in global aktörlerin nüfuz çabasında stratejik bir oyun alanı olarak kalacağı ihtarında bulunuyor.