İran’ın yeni lideri Mücteba Hamaney kimdir?

BEĞENDİM

ABONE OL

News

İran Uzmanlar Meclisi, İsrail-ABD’nin 28 Şubat’taki hücumunda ölen Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i yeni önder olarak seçildiğini açıkladı.

Son yıllarda vakit zaman manşetlere çıksa da çoğunlukla perde gerisinde kaldı. Tahran’daki güç yapısında merkezi bir pozisyonda. Ancak bir o kadar da gölge bir figür.

Onun nüfuzunun temel kaynaklarından biri, İhtilal Muhafızları’yla kurduğu yakın bağlar. Rejimin baskı düzeneğinin mimarlarından biri olarak da gösteriliyor.

HAMANEY’İN İKİNCİ OĞLU

Mücteba Hamaney, İran’ın, ABD-İsrail saldırısında öldürülen dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ikinci oğlu. Ülkenin dini merkezlerinden Meşhed’de 1969 yılında, İslam Cumhuriyeti kurulmadan on yıl evvel doğdu.

1979’da İslam Devrimi’nin akabinde babası rejimde savunma bakan yardımcısı gibi kilit vazifelere yükseldi.

Bu, Meşhed’den Tahran’a taşınmayı beraberinde getirdi. Burada Mücteba Hamaney, rejim seçkinlerini yetiştiren, mezunları ortasında eski Dışişleri Bakanları Ali Ekber Velayeti ve Cevad Şık üzere isimlerin de olduğu Alavi Lisesi’nde okudu.

Liseyi bitirdikten sonra 1987’de cepheye gitti. Birinci Körfez Savaşı’nın son yıllarıydı. Habib Taburu’na katıldı.

Bu taburdaki misyonu Mücteba Hamaney açısından değerliydi. Onunla birlikte savaşan birçok isim daha sonra İran’ın güvenlik ve istihbarat servislerinde üst seviye pozisyonlara yükseldi.

Savaş periyodunda kurulan bu alakaların, Mücteba’nın İran’ın güçlü güvenlik yapılanması içinde kalıcı irtibatlar oluşturmasına yardımcı olduğuna inanılıyor. Onun İhtilal Muhafızlarıyla yakın bağları tam da bu periyoda dayanıyor.

1989’da babası, Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin yerine dini önder olarak atandı.

Bu, Mücteba Hamaney’in siyasi ve dini etraflarda süratle yükselmesinin önünü açtı. Mücteba Hamaney, 1999’da ülkenin dini merkezlerinden Kum’a taşındı.

Bu süreçte kısmen babasının pozisyonu sayesinde din adamlarının gözünde prestij kazandı. Önde gelen dini isimlerden eğitim aldı. Bir mühlet dini seminerlerde ders verdi.

2005 yılında Mahmud Ahmedinejad’ın Cumhurbaşkanı seçilmesinin akabinde reformist siyasetçiler Mücteba Hamaney’i seçim sürecine müdahale etmekle suçladı.

Reformist başkan Mehdi Kerrubi, seçim sürecinde “bir üstadın oğlunun” müdahalesi olduğunu ileri sürdü. Ali Hamaney ise bu tenkitlere cevap verirken oğlunu savunarak, “O bir üstadın oğlu değil, kendisi bir üstattır” tabirini kullandı.

ÇOCUKLAR ORTASINDA EN TESİRLİ İSİM

Mücteba, Hamaney’in çocukları ortasında en tesirli isim olarak görülüyor. 2009’daki tartışmalı seçimlerin akabinde gözler yeniden ondaydı.

Protestoları bastırmak için kullanılan Besic gücüyle irtibatlı olduğu argüman edildi. Mücteba Hamaney tam da bu nedenle İranlı muhalif kümelerin kara listesinde.

ABD Hazine Bakanlığı da 2019’da Mücteba Hamaney’i, rastgele bir resmi vazifesi bulunmamasına karşın İran idaresini temsil ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine ekledi.

BABASIYLA BİRLİKTE EŞİ ANNESİ VE OĞLUNU KAYBETTİ

Mücteba Hamaney, ABD-İsrail Tahran’a yönelik akınlarının birinci gününde yalnızca babasını değil; eşi, annesi ve oğlunu da kaybetti.

Onun yüksek rütbeli bir din adamı olmaması ve rejimde resmi bir vazifesinin bulunmaması dezavantajı olarak gösteriliyor. Anayasa’nın öngördüğü yürütme ve idari deneyime de sahip değil.

2024 yılında, Uzmanlar Meclisi dini önderin halefiyet sürecini planlamak üzere toplandığında, babası o periyotta oğlunun kıymetlendirme dışı bırakılması gerektiğini tabir etmişti.

Ancak kimi uzmanlar, Mücteba Hamaney’in güvenlik ve askeri kurumların uyumu konusunda yakından bilgi sahibi olduğuna dikkat çekiyor.

Hamaney’in Suudi Arabistan veliaht prensi Muhammed bin Selman üzere bir figür olarak ortaya çıkabileceği belirtiliyor.