Ayasofya’nın Hattatı: Kazasker Mustafa İzzet Efendi’ye vefa

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü ve Geleneksel Sanatlar Müdürlüğü iş birliğinde hazırlanan “Kazasker Mustafa İzzet Efendi” kitabı, yayın dünyasına kazandırıldı.

Rami Kütüphanesi’ndeki tanıtım toplantısına katılan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin Osmanlı İmparatorluğu’nda hem ilmi hem askeri hem de bürokratik rütbelerin üst mertebelerine kadar yükselmeyi başarmış bir liyakat abidesi olduğunu söyledi.

Ersoy, İzzet Efendi’nin birebir vakitte hanende, bestekar ve neyzen olarak el üstünde tutulmuş bir musiki ehli olduğunu belirterek “Hepsinin ötesinde, çizgi sanatı tarihinde istisnai bir pozisyona yükselmesini sağlayan çok sayıda niteliğe sahiptir. Bu çok taraflılık onu kültür tarihimizdeki en özel insanlardan biri kılmaktadır. Onu hattat tarafıyla değerlendirdiğimizde sülüs, nesih, celi sülüs ve celi talik üzere en temel yazı çeşitlerini büyük bir ustalıkla yazabildiğini görmekteyiz.” dedi.

“ESERLERİ KÜLTÜR HAYATIMIZIN ANLAŞILMASI BAKIMINDAN SON DERECE DEĞERLİ”

İzzet Efendi’nin Ayasofya-i Kebir Camii’ndeki büyük sınır yapıtlarından ötürü “Ayasofya Hattatı” olarak da anıldığına işaret eden Ersoy, şu bilgileri verdi:

“- Başta Ayasofya’daki kubbe yazısı olmak üzere, pek çok yapının kitabesinde imzasının bulunması ve 11’den fazla Mushaf-ı Şerif ile kimi ilmi yapıtların hattatı olması, onu Türk ve İslam sanatları tarihinde adeta imtiyazlı bir mevkiye yerleştirmiştir. Kendisi sayısız kıta, murakka, 200’den fazla hilye yazmış, büyük uzunlukta hilye-i şerif yazma geleneğini de başlatmıştır.

– 1866’dan başlayarak harf inkılabına kadar Osmanlı matbaacılığında kullanılan kalıplar, onun nesih çizgisiyle basıma uygun olarak yazdığı harflerden yapılmıştır. Elbette yaptıkları, yapıtları, beceri ve marifetleri bu kadarla sonlu değil. Onun gerisinde bıraktığı eserler, sadece sanat tarihimiz açısından değil, tıpkı vakitte kültür hayatımızın bütüncül halde anlaşılması bakımından da son derece pahalıdır.

– Sanat tarihçisi İsmail Orman’ın titiz kaleminde beden bulan Kazasker Mustafa İzzet Efendi kitabı, işte bu engin deryanın her kıyısına yelken açabileceğiniz bir eser olarak büyük sanatkarı tanımanıza imkan sağlayacaktır.”

Bakan Ersoy, yapıtı kültür-sanat literatürüne kazandırdığı için Orman’a teşekkür ederek, “Ustasız sanat olmaz. Hasebiyle ustayı, sanatkarı tanımadan sanatı hakkıyla idrak etmek mümkün değildir. Orman bize böylesi kıymetli ve kıymetli bir kapı açmıştır. İlgili herkesin faydalanmasını, bu emeğin layıkıyla karşılığını bulmasını temenni ediyorum.” sözlerini kullandı.

Yapılan çalışma için Klasik Sanatlar Derneğini tebrik eden Ersoy, “Hüsnühat, toplumumuzun inanç dünyasını, zarafet anlayışını ve medeniyet tasavvurunu yansıtan son derece istisnai ve estetik bir söz üslubudur.” değerlendirmesinde bulundu.

“YENİ SANATKARLARIN YETİŞMESİ İÇİN GEREKLİ İMKAN VE DAYANAKLARI TESİS ETMEKTEYİZ”

Mehmet Nuri Ersoy, 2005’ten bu yana Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’nün çalışmaları dahilinde yayımlanan basılı eser sayısının 348’e ulaştığını aktararak, şunları kaydetti:

“- Son 8 yılda ‘Milli Kültür Yapıtlarının Basımı ve Yayımı Projesi’ kapsamında 122 matbu eser yayınlamış bulunuyoruz. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımız da çok önemli uzmanlık gerektiren bir mesai yürüterek 355 cilt kitap yayımlamıştır.

– Teknolojiyi de bu noktada göz arkası etmiyoruz. Genel Müdürlüğümüz, divanlar, mesneviler, tezkireler, mecmualar ve tarihnameler üzere Türk klasik yapıtlarının dijital formatlarda yayınlanmasına ait proje kapsamında 84 e-kitabı okuyucuyla buluşturmuştur. TÜYEK ise 482 bin 383 yapıtın dijital imgesini, tıpkı vakitte dünyanın en büyük yazma eser portalı da olan kurumsal sitesinden erişime açmıştır.”

Bakanlığın hattatlıktan ebruzenliğe, nakkaşlıktan dokumacılığa, klasik sanat kollarındaki yapıtların korumasını sağlamakla bir arada, tanıtımlarını yaptığını kelamlarına ekleyen Ersoy, “Yeni sanatkarların yetişmesi için gerekli imkan ve dayanakları sunarak kelam konusu sanat uygulamalarının devamlılığını da tesis etmekteyiz. UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nden tıpkı başlıkta yürüttüğümüz Ulusal Envanterimize, ‘Yaşayan Miras Okulu’ projemizden Yaygın Kültürel Eğitim faaliyetlerine, Yaşayan Miras Şölenleri’nden Türkiye Kültür Yolu Şenliği’ne kadar çok sayıda çalışma, proje, uygulama ve aktiflik bu doğrultuda hayata geçirilmiştir.” dedi.

“VARLIĞI BİLİNMEYEN 20’YE YAKIN YAPITI TANITMA BAHTI BULDUĞUMUZ BİR KİTAP OLDU”

Eserin muharriri, sanat tarihçisi İsmail Orman ise yapıtı cilt halinde görmenin ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından okuyucuya ulaşmasının kendisi için büyük bir gurur vesilesi olduğunun altını çizdi.

Orman, kitabın yayınlanmasına takviye sunan kurumlara teşekkür ederek, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“- Zahmetli geçen bir hazırlık sürecine karşın çizgi sanatı tarihi üzerine 25 seneyi aşkın müddettir devam eden araştırmalarımın mahsullerinden biri olan bu yapıttan son derece mutlu olduğumu da söylemek istiyorum. Tekrar ilgililerin de dikkatini çekeceği üzere şimdi 18 yaşında iken yazdığı Mushaf-ı Şerifi de dahil olmak üzere daha evvel varlığı bilinmeyen 20’ye yakın yapıtını tanıtma bahtı bulduğumuz bir kitap oldu.

– Ben kitabın onun hayatı ve sanatındaki eksik noktaları tamamlayan bir çalışma olduğunu düşünüyorum. Muhtemelen eksiklerimiz vardır lakin bu da vakit içerisinde kapatılacaktır.”